"İmtidâd 61" Kampı: Sanatın, ziyaret yolunda sorulara dönüştüğü yer

Erbain törenlerinde, ziyaretçilere Necef’ten Kerbelâ'ya uzanan güzergâh boyunca çok çeşitli şekillerde hizmetler sunulur. Bu hizmetler arasında, ziyaret yolculuğunu manevi boyutunun yanı sıra aynı zamanda bilgi ve bilinç yolculuğuna dönüştürmeyi amaçlayan kültürel hizmet durakları da dikkat çekmektedir.

Bu duraklarda sunulan programlar aracılığıyla dinî ve kültürel içerikler ziyaretçilere aktarılırken, toplumun farklı kesimlerini, özellikle de gençleri ilgilendiren fikrî ve itikadî meseleler ele alınmaktadır. Erbain yürüyüşü boyunca bu kültürel durakların yaygınlaşmasıyla birlikte içeriği ziyaretçilere sunum yöntemleri de çeşitlenmiş; klasik anlatım programlarının yanı sıra görsel anlatım, fikir ve katılım temelli etkileşimli deneyimler öne çıkmaya başlamıştır.

Bu kapsamda, İmam Hüseyin'in (a.s.) Erbain ziyareti münasebetiyle Rakîm Gönüllü Ekibi tarafından Kerbelâ-Bağdat yolu üzerinde kurulan "İmtidâd 61" Kampı, sanatı fikirlerin aktarılmasında bir araç olarak kullanan özgün bir kültürel deneyim sunmaktadır.

Kamp, kavramsal sanatı; İmam Hüseyin'in (a.s.) kıyamından ilham alan düşünceleri ve büyük âlimlerin fikirlerini ziyaretçilere aktarmanın bir vasıtası olarak kullanmaktadır. Bu çerçevede kadın, direniş, kimlik, aile, toplum ve çağdaş düşünsel meydan okumalar gibi konular, fikrî derinlik ile görsel anlatımı bir araya getiren etkileşimli istasyonlar aracılığıyla ele alınmaktadır.

Neden "İmtidâd 61"?

Kampın adı ilk bakışta yalnızca bir rakam gibi görünse de, aslında Hicrî 61 yılına, yani Kerbela Vakıası'nın yaşandığı yıla sembolik bir gönderme taşımaktadır.

Ancak bu tarih, yalnızca geçmişte yaşanıp sona ermiş bir olayın yılı değil; etkisi nesiller boyunca süren ve düşüncede, vicdanda ve toplumsal hayatta varlığını sürdüren bir davanın başlangıcı olarak görülmektedir.

Bu nedenle "İmtidâd 61" adı, Hüseynî davanın devamlılığını; onun ilkelerinin bilinçte, kültürde ve günlük yaşamda yaşatılması sorumluluğuna yapılan bir çağrıyı ifade etmektedir.

Dikkat çekici bir tercih olarak, "61" rakamının yanına bilinçli şekilde Hicrî ibaresi eklenmemiştir. Böylece başlık, anlamı üzerine düşündüren açık bir sembole dönüştürülmüş; ziyaretçide merak uyandırarak onu bu sayının neyi ifade ettiğini araştırmaya ve kampın sunduğu fikrî yolculuğa katılmaya davet eden görsel ve düşünsel bir unsur hâline getirilmiştir.

Ziyaret yolu üzerinde kültürel varlığı güçlendirmek

"İmtidâd 61" Kampı, Erbain ziyaretçilerine sunulan hizmetlere kültürel ve fikrî bir boyut kazandırma ihtiyacına cevap vermek amacıyla hayata geçirilmiştir.

Kerbelâ yolunda çok farklı hizmet türleri sunulurken kamp, en az bunlar kadar önemli olan bir başka alana; bilinci beslemeye ve düşünmeye teşvik etmeye odaklanmaktadır.

Bu amaçla oluşturulan etkinlik noktalarında dinî, siyasi, kimlik, aile, kadın, toplum ve çağdaş fikrî meydan okumalar gibi çeşitli konular ele alınmakta; insanı inşa etmenin yalnızca maddi ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı olmadığı, aynı zamanda onun bilinç ve basiretini geliştirmeyi de gerektirdiği anlayışı esas alınmaktadır.

Kampta bir yolculuk... Fikrin deneyime dönüştüğü an

"İmtidâd 61" Kampı, mesajlarını ziyaretçilere ulaştırmak için geleneksel anlatım yöntemlerini tercih etmemiş; bunun yerine kavramsal sanat kabinleri kullanmıştır. Ziyaretçiyi düşünmeye ve soru sormaya yönlendirecek şekilde tasarlanan bu kabinlerin her biri belirli bir mesaj taşırken, tümü bir araya geldiğinde bütüncül bir fikrî deneyim sunmaktadır.

"Metalaştırma" Kabini

Ziyaretçiler, kamp içerisindeki yolculuklarına "Metalaştırma" adlı kabinle başlıyor. Bu bölüm, günümüzün değer ve toplumsal yapıdaki dönüşümlerine, tüketim kültürü ile kültürel karmaşa ortamında kadının maruz kaldığı baskılara odaklanıyor.

Kabinde, kadının metalaştırılması, görünüş baskısı, değer ölçülerinin aşındırılması ve hayatın anlamının yitirilmesi gibi konular ele alınıyor. Amaç ise ziyaretçide sarsıcı bir farkındalık oluşturarak, içinde bulunduğu toplumsal gerçeklikteki konumunu yeniden sorgulamasını sağlamak.

"Direniş" Kabini

Bir sonraki durak olan "Direniş" Kabini, şu ana mesajla ziyaretçileri karşılıyor:

"Direniş yalnızca askerî bir tercih değil; farklı rollerden oluşan bütüncül bir sistemdir."

Kabin, ziyaretçiye şu soruyu yöneltiyor:

"Elinde silah olmadan nasıl direnirsin?"

Ardından çeşitli seçenekler sunuluyor. Bunlar arasında dayanışma içerikleri paylaşmak, bilinçli bir duruş sergilemek, direniş ruhuyla çocuklar yetiştirmek, boykot etmek ve dua etmek gibi alternatifler yer alıyor.

Ziyaretçi bu seçeneklerden birini tercih ettiğinde üzerinde şu ifadelerin yer aldığı bir kart alıyor:

"Cihad yalnızca silahla yapılmaz; direniş de sadece siperlerde kazanılmaz. Belki sen siperin arkasındasın, fakat farklı bir görev üstleniyorsun."

Kabinin dekorasyonunda ise Filistin topraklarının simgelerinden biri olan zeytin fidanları kullanılarak direniş temasına görsel bir vurgu yapılıyor.

"Geriye ne kalır?" Kabini

Kamptaki bir diğer durak olan "Geriye ne kalır?" kabininde ise ziyaretçiye sembolik bir sahne sunuluyor.

Sahnede, kanlı bir asker botu, parçalanmış bir miğfer ve yırtılmış giysiler gibi bir şehitten geriye kalan eşyalar yer alırken; bunların yanında bulunan Kur'an-ı Kerim ile İmam Şehid Hamaney'in "Hayâtü'l-Müttakîn" (Muttakilerin Hayatı) adlı kitabının enkazın ortasında sapasağlam kaldığı görülüyor.

Bu kabin, bedenlerin faniliğine karşılık fikrin, inancın ve bilginin kalıcılığını simgeleyen güçlü semboller üzerinden mesajını aktarıyor. Aynı zamanda gerçek devamlılığın fikirle sağlandığını; şehadetin yalnızca askerî bir mücadeleden ibaret olmadığını, bunun aynı zamanda ilim, bilinç ve akademik birikimle yetişmiş öncü şahsiyetlerin ortaya koyduğu değerler sistemi sayesinde anlam kazandığını vurguluyor.

"İçlerinde elli kadın vardır" Kabini

"İçlerinde elli kadın vardır" adlı kabin, İmam Mehdi'nin (a.f.) zuhuruna hazırlık sürecinde kadının üstlendiği role odaklanmaktadır.

Kabinde elli çerçeve yer almaktadır. Bunlardan biri, çağının imamına destek veren mücadeleci kadın modelini temsil eden Şehide Bintü'l-Hüdâ Âmine es-Sadr'ın fotoğrafına ayrılmıştır. Diğer çerçevelerde ise aynalar bulunmaktadır. Bu aynalar ziyaretçinin kendi yüzünü yansıtarak şu soruyu gündeme getirir:

"Ben de bu öncü kadınlardan biri olabilir miyim?"

Duvarın merkezinde yer alan ışıklı kompozisyon ise Hz. Zeyneb'i (a.s.), bu ekolün ilham kaynağı ve örnek şahsiyeti olarak simgelemektedir.

"Süreklilik" Kabini

"Süreklilik" kabini, Hüseynî kıyamın tarih boyunca devam eden etkisini tek bir görsel zaman çizgisi üzerinden anlatmaktadır.

Bu çizgi; Hicrî 61 yılında İmam Hüseyin'in (a.s.) kıyamıyla başlamakta, ardından 1920 Irak Devrimi, 1979 yılında İmam Humeynî liderliğinde gerçekleşen İran İslam Devrimi, 2014 yılında Irak'ın en büyük dinî mercii Ayetullah Seyyid Ali Sistanî'nin cihad-ı kifâî fetvası, 2017 yılında Haşd-i Şabî ile Irak direniş güçlerinin DEAŞ'a karşı kazandığı zafer ve son olarak 2026 yılında İran İslam Cumhuriyeti'nin Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'e karşı yürütülen savaşta elde ettiği zafer ile devam etmektedir.

İstasyonlar arasındaki ayırıcı çizgi, tarihî zaman aralıklarını yansıtacak şekilde tasarlanmış; böylece Hüseynî davanın asırlar boyunca kesintiye uğramadan farklı tezahürlerle sürdüğü fikri görsel olarak ifade edilmiştir.

Kabin, Hüseynî davanın yalnızca matem ve musibetten ibaret olmadığını; aynı zamanda zulme karşı sürekli yenilenen bir direniş ve devrim hareketi olduğunu vurgulamayı amaçlamaktadır.

"Günümüzün Minberleri" Kabini

"Günümüzün Minberleri" kabini, minberi toplumsal bilinç oluşturan ve topluma yön veren bir mecra olarak yeniden yorumlamaktadır.

Kabinde, geçmişte minberin yalnızca hatibin üzerinde konuştuğu ahşap kürsüyle sınırlı olduğu; bugün ise cep telefonları ve sosyal medya platformları sayesinde her insanın elinde yeni bir minber bulunduğu anlatılmaktadır.

Bu anlayış doğrultusunda;

Her sosyal medya hesabı bir minber,

Her paylaşım bir hitap,

Her etkileşim ise başkalarının bilincinde iz bırakan bir eylem olarak değerlendirilmektedir.

Kabin, beğeni, takip, paylaşım ve yeniden paylaşım gibi dijital davranışların sıradan hareketler olmadığını; kamuoyunun oluşumuna katkı sağlayan, hakikati destekleyebileceği gibi batılın yayılmasına da zemin hazırlayabilecek sorumluluklar taşıdığını vurgulamaktadır.

"İçimizde Yaşıyorlar" Kabini

Ziyaret, "İçimizde Yaşıyorlar" adlı kabinle sona ermektedir.

Duygusal bağın pekiştirildiği bu son durak, cenneti; fedakârlığın ve ilkelere bağlılığın sembolik karşılığı olarak tasvir etmektedir.

Kabinde, Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail'in saldırılarında şehit olan Iraklıların fotoğraflarının yanı sıra Direniş Ekseni'nin farklı cephelerinde şehit düşen isimlere de yer verilmektedir.

Bu bölüm, şehitlerin yalnızca hatıralarda değil; toplumun vicdanında ve kolektif hafızasında yaşamaya devam ettiğini, bıraktıkları etkinin tıpkı mücadelelerinin sahadaki yansımaları gibi bilinç dünyasında da sürdüğünü anlatmaktadır.

Böylece ziyaretçi; değerler ve toplumsal dönüşümden başlayıp kadın, direniş, şehadet, Hüseynî davanın tarihsel sürekliliği ve dijital çağda sözün sorumluluğu gibi başlıklardan geçen çok katmanlı bir fikrî yolculuğu tamamlayarak kamp deneyimini sonlandırmaktadır.

Rakîm Ekibi... İnsanı inşa etmeyi hedefleyen bir kültür projesi

Bu girişimin arkasında, kültür, medya, eğitim, araştırma, içerik üretimi ve toplumsal girişimler alanlarında faaliyet gösteren Rakîm Gönüllü Ekibi bulunmaktadır. Ekip, insanı bilgi ve düşünce temelinde yetiştirmeyi amaçlayan kapsamlı bir kültür projesi doğrultusunda çalışmalarını sürdürmektedir.

"Rakîm" ismi, hem Kur'an-ı Kerim'de geçen "er-Rakîm" kelimesinden hem de Mezopotamya uygarlığında bilgi ve ilimlerin kaydedildiği kil tabletlerden ilham alınarak seçilmiştir. Bu isim, mesajı muhafaza etmek, bilgiyi korumak ve kalıcı bir etki bırakmak düşüncesini bir araya getiren sembolik bir anlam taşımaktadır.

Ekip çalışmalarını; düşünce, teşkilatlanma, eğitim ve sahada aktif çalışma olmak üzere dört temel ilke üzerine inşa etmektedir. Bu yaklaşım, bilginin eylemden önce geldiği, kalıcı etkinin görünür olmaktan daha değerli olduğu, sorumluluğun makamdan önce geldiği ve hedeflere ancak kolektif çalışmayla ulaşılabileceği anlayışına dayanmaktadır.

Rakîm Ekibi'nin faaliyetleri yalnızca kültürel etkinliklerle sınırlı değildir. Eğitim programları, medya çalışmaları, telif faaliyetleri, içerik üretimi ve toplumsal girişimlerin yanı sıra, Irak'ın tarihî mirasının korunmasına da özel önem vermektedir. Ekip, Irak'ın tarihî eserlerini, ümmetin kimliğini ve medeniyet hafızasını yaşatan önemli bir emanet olarak değerlendirmektedir.

Hizmetin bilinç inşasına dönüştüğü bir deneyim

"İmtidâd 61" Kampı, Erbain ziyaret yolu üzerindeki sıradan bir kültürel duraktan çok daha fazlasını ifade etmektedir. Kamp, kavramsal sanat ile görsel anlatımı bir araya getirerek Hüseynî davayla ilgili meseleleri etkileşimli bir yöntemle ziyaretçilere sunan özgün bir model ortaya koymaktadır.

Kimlik, kadın, direniş, medya, bilinç ve Hüseynî davanın tarihsel sürekliliği gibi başlıklar, ziyaretçiyi yalnızca bilgiyle buluşturmakla kalmamakta; aynı zamanda onu düşünmeye, sorgulamaya ve kendi konumunu yeniden değerlendirmeye davet etmektedir.

Rakîm Gönüllü Ekibi, kabinlerin tasarımı ve istasyonların sıralanışıyla ziyaretçinin yolculuğunu soruyla başlayan, fikre ulaşan ve mesajla tamamlanan bir deneyime dönüştürmeyi hedeflemiştir. Böylece kültürel içerik, tek yönlü bir anlatımın ötesine geçerek tefekküre ve kavramların yeniden değerlendirilmesine imkân tanıyan canlı bir öğrenme sürecine dönüşmektedir.

Bu yönüyle "İmtidâd 61", Erbain ziyaretine eşlik eden kültürel girişimlerin giderek güçlenen örneklerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Proje, ziyaret yolunun yalnızca ibadet ve hizmetin değil, aynı zamanda bilgi ve bilinç üretiminin de mekânı olabileceğini ortaya koyarken; Hüseynî davayı yaşatmanın sadece tarihî olayları anmakla sınırlı olmadığını, onun değerlerini bugünün bilincine ve sürekli bir sorumluluk anlayışına dönüştürmekle mümkün olacağını vurgulamaktadır.