Kerbela’daki kütüphaneler ve matbaalar, şehrin bilimsel ve basın hareketini canlandıran en önemli kaynaklardan birini oluşturmuş; kente yüzyıllar boyunca ilim ve yaratıcılık alanında güçlü bir kimlik kazandırarak onu bir kültür ve bilgi merkezi hâline getirmiştir.

Çok eski dönemlerden itibaren Kerbela, âlimlerin, edebiyatçıların ve araştırmacıların ziyaret ettiği zengin kitap hazinelerine ev sahipliği yapmış; ilim ehlinin kurduğu ev kütüphaneleri de bu kültürel yapıyı tamamlayarak öğrencilerin çeşitli bilgi alanlarına ulaşmasını sağlayan düşünce merkezlerine dönüşmüştür.

Tarihî kaynaklar, Hicrî 13. yüzyılın başlarında Hz. Hüseyin (a.s) Türbesi’nin içindeki Sûk el-Mazâd çarşısının kitap ticareti ve yazma eser alışverişinin en önemli mekânlarından biri olduğunu belirtir. Bu durum, kentin derin kültürel dokusuna işaret eden önemli bir göstergedir.

Savtu Şebâb et-Tevhid dergisi de bu kültürel mirası belgeleyerek Kerbela kütüphanelerinin iki ana türde olduğunu ifade eder:

1-     Zamanla yok olmuş, fakat izleri tarih hafızasında yaşayan eski kitap hazineleri,

2-      Her şeye rağmen ilmi mirası sürdürerek kesintisiz kültürel bir çizginin devamını sağlayan mevcut kütüphaneler.

Kültürel hareket yalnızca kütüphanelerle sınırlı kalmamış; Kerbela matbaaları da yerel basının gelişiminde belirleyici bir rol oynamıştır. Matbaalar, fikirlerin halka ulaşmasını sağlayan araçlar olarak gazeteler ve dergilerin sayfalarını taşıyıp şehrin düşünsel, toplumsal ve siyasi hayatını kayda geçirmiştir. Her bir matbaa, Kerbela halkında genel kültürün yayılmasına ve bilginin güçlenmesine katkı sunan bir bilinç kürsüsü niteliği taşımıştır.

Böylece Kerbela’daki kütüphane ve matbaa geleneği, okuyucuyla kültürel hareket arasında canlı bir köprü kurarak bilgi havzasının genişlemesine katkıda bulunmuş; şehir son iki yüzyılda düşünce, edebiyat ve basın alanlarında önemli bir merkez haline gelmiştir.

Kaynak:

Süleyman Hadi Âl Tûme, Kerbela Basını, Kerbela Araştırma ve İnceleme Merkezi, 2020, s. 11–12.